Patina boya nedir? Mobilyada patina, eskitme ve sisleme

Patina boya nedir? Mobilyada patina, ahşap yüzeye ince boya ve cila katları sürüp bazılarını silerek ya da aşındırarak alttaki tonları yer yer görünür bırakan bir işlemdir. Ortaya düz boyadan daha derin, yıllarca kullanılmış gibi duran bir görünüm çıkar. Metaldeki patina ise bakır ya da bronzun hava ve nemle oksitlenmesiyle oluşan tabakadır; adları aynı, oluşumları farklıdır.

Patina boya nedir, ne demek?

Patina kelimesi zamanın bir yüzeyde bıraktığı izi anlatır; patina boya ise bu izi yeni bir mobilyada bilerek oluşturan tekniğin adıdır. Yıllarca kullanılan bir masanın kenarları elle tutuldukça parlar, ahşap ışıkla tonunu değiştirir; bu doğal eskime sıcak ve katmanlı bir görünüm verir.

Aynı görünüm atölyede boya ve cilayla elde edilir. Tek kat düz boyanın aksine birkaç ton üst üste gelir: zemin rengi, daha koyu bir ara kat ve koruyucu cila. Hırdavat ve hobi mağazalarında "patina boya" adıyla satılan ürünler de genellikle bu tür eskitme uygulamaları için hazırlanmış boya ya da renklendiricilerdir; bu yazı ürünü değil tekniği anlatır.

Metal patina ise zamanla kendiliğinden oluşur ya da üretimde kimyasal işlemle verilir; mobilyada en çok kulplarda görülür, örneğin Lükens Dresuar'da oksitli bakır kulplar kullanılmıştır.

Patina boya nasıl yapılır? Atölyede genel adımlar

Patina boya tekniği atölyede çoğunlukla beş aşamada uygulanır: yüzey hazırlığı, zemin rengi, ara katlar, silme ve eskitme, koruyucu kat.

1. Yüzey hazırlığı: Ahşap zımparalanır, tozu alınır ve gerekiyorsa astar sürülür; boyanın tutması bu aşamaya bağlıdır. Telleme, kurt yolu ve kurt yeniği gibi doku işlemleri de çoğu zaman boyadan önce, ham ahşapta yapılır; böylece renk sonradan oyuklarda birikir.
2. Zemin rengi: Ürünün ana tonu verilir. Bu, krem ya da mavi gibi örtücü bir boya olabileceği gibi damarı gösteren ceviz tonunda bir renklendirici de olabilir.
3. Ara katlar: Zeminden koyu, yarı saydam bir kat sürülür. Bu kat oymaların, köşelerin ve profil diplerinin içinde birikerek gölge oluşturur.
4. Silme ve eskitme: Ara kat öne çıkan yüzeylerden bezle alınır ya da kuruduktan sonra kenarlar hafifçe aşındırılır. Sisleme ve dip çıkarma da çoğu atölyede boya katları arasında, koruyucu kattan önce işlenir.
5. Koruyucu kat: En sonda vernik ya da cila atılır. Mat, yarı mat ya da parlak olabilen bu kat mobilyayı günlük kullanıma karşı korur.

Bu bir kendin yap tarifi değil, gördüğünüz yüzeyi anlamanız için bir özettir; patina boya uygulamasında kat sayısı, kuruma süresi, boya seçimi ve işlemlerin sırası atölyeye ve istenen görünüme göre değişir.

Yüzey teknikleri sözlüğü: eskitme, sisleme, telleme, dip çıkarma, kurt yolu ve lake

Mobilya yüzey terimlerinin her biri ayrı bir işi anlatır: patina ve eskitme genel görünümü, sisleme renk geçişini, telleme ile kurt yolu dokuyu, dip çıkarma iki rengin birbirinin altından görünmesini, lake ise damarı örten düz boyayı tanımlar.

Terim	Ne yapar?	İmhotep'te örnek ürün
Patina	Katmanlı boya ve cilayla derinlik ve yıllanmış görünüm verir	Şato Konsol
Eskitme	Kenar aşınması ve ton farkıyla yeni parçaya eski görünüm verir	Venedik Karyola
Sisleme	İnce, yarı saydam bir tonla gölge ve renk geçişi oluşturur	Arizona Orta Sehpa (gövde ve ayaklar)
Telleme	Tel fırçayla damar dokusunu belirginleştirir	Elvin TV Sehpası (üst tabla), Prada Gardırop
Dip çıkarma	İki rengi üst üste kullanıp kenar ve diplerde ikinci rengi yer yer gösterir	Lükens Dresuar, Elegance Berjer (ayaklar)
Kurt yolu ve kurt yeniği	Dekoratif delik ve oyuklarla eskitmeyi pekiştirir	Arizona Orta Sehpa, Academy Kitaplık
Lake	Damarı örten düz, tek renkli boya yüzeyi oluşturur	Bodrum Konsol (kapaklardaki CNC kesim detayları)

Patina

Patina, zemin renginin üzerine daha koyu ara katlar sürüp bunları silerek yüzeye derinlik ve yıllanmış bir görünüm kazandıran boya ve cila yöntemidir. Şato Konsol'da kapaklar mavi patinalı, CNC desenler sislemeyle vurgulu; konsolun geri kalanı ceviz tonunda patinalı.

Eskitme

Eskitme, yeni bir mobilyaya kullanılmış görünümü vermek için kenar ve köşelerde boyayı inceltme, tonu koyulaştırma ve küçük kullanım izleri oluşturma işlemlerinin genel adıdır. "Eskitilmiş patina" ifadesi ikisinin birlikte uygulandığını anlatır. Venedik Karyola'da başlık ve ayak bölümleri koyu ceviz tonunda patinalı, diğer yüzeyler eskitme tekniğiyle bitirilmiştir. Eskitme ahşap mobilyada malzemeyi değil görünümü anlatır.

Sisleme

Sisleme, boyanmış yüzeye genellikle boya tabancasıyla çok ince, yarı saydam bir ton püskürtülerek gölge ve renk geçişi oluşturulmasıdır. Çoğunlukla kenarlarda, oymaların çevresinde ve profillerde yoğunlaştırılır; düz boyanın yeni görünümünü kırar. Arizona Orta Sehpa modelinde gövde ve ayaklardaki krem eskitme patinaya sislemeyle derinlik kazandırılmıştır.

Telleme

Telleme, ahşabın tel fırçayla fırçalanarak yıllık halkalar arasındaki yumuşak dokunun bir kısmının alınması ve damarın elle hissedilir hâle getirilmesidir. Fırçalanan ahşapta renk oyuklarda daha çok kalabildiği için damar belirginleşir. Telleme uygulanan iki örnek: Elvin TV Sehpası (üst tabla) ve Prada Gardırop.

Dip çıkarma

Dip çıkarma, iki farklı rengin üst üste kullanıldığı ve kenar, köşe ya da oyma diplerinde ikinci rengin yer yer göründüğü bir boya tekniğidir; renklerin hangi sırayla sürüldüğü atölyeye ve modele göre değişebilir. Lükens Dresuar bakır dip çıkarma yöntemiyle siyaha boyanmış, boyası sislemeyle canlandırılmıştır. Elegance Berjer'in ayaklarında ise sarı dip çıkarma yöntemi uygulanmış, üzerine siyah ipek mat boya sürülmüştür. Lükens serisinde konsol, yemek masası ve vitrin açıklamalarında da bakır dip çıkarma ile sisleme birlikte geçer.

Kurt yolu ve kurt yeniği

Kurt yolu ve kurt yeniği, ahşap kurdunun izlerini taklit eden dekoratif eskitme detaylarıdır: yenik küçük delikleri, yol ise ince ve kıvrımlı oyukları anlatır. Gerçek böcek izi değildir; yeni parçaya bilinçli olarak işlenir. Arizona Orta Sehpa'da bu detaylar ahşabın dokusunu öne çıkarır, Academy Kitaplık'ta ise eskitilmiş görüntüyü pekiştirir. Bir mobilyada deliklerin altında ya da çevresinde un kıvamında toz birikiyorsa iz gerçek ve etkin olabilir; bir uzmana danışın.

Lake

Lake, ahşabın damarını tamamen örten, düz, tek renkli ve pürüzsüz bir boya yüzeyidir. Patinanın tersine görünür ton katmanları, silme ya da aşınma izi taşımaz; daha sade ve modern bir görünüm verir. Bodrum Konsol'un kapaklarındaki CNC kesim detayları lake boyayla tamamlanmıştır.

Patina renkleri: krem eskitme, ceviz, mavi ve tütün tonu

Patina tek bir renk değildir; açık zeminli, ahşap tonlu ve renkli uygulamalar vardır ve aynı parçada birkaç ton bir arada kullanılabilir. İmhotep ürünlerinden örnekler:

• Krem eskitme: Açık zemin, kenar ve oyma diplerinde koyulaşan ton. Arizona Orta Sehpa'nın gövde ve ayakları.
• Ceviz ve koyu ceviz: Damarı gösteren sıcak kahve tonları. Elvin TV Sehpası ceviz, Arizona Orta Sehpa'nın üst tablası koyu ceviz tonunda.
• Tütün tonu: Arizona Yemek Masası'nın üst tablası bu tonda; eskitilmiş patina ve cilayla derinlik kazandırılmış.
• Mavi: Renkli patinanın örneği. Şato Konsol'un kapakları.
• Koyu yeşil: Academy Kitaplık'ın gövde ve ayakları; taç ve orta tabla koyu ceviz.
• Siyah ve bakır: Bakır dip çıkarma yöntemiyle siyaha boyanmış, boyası sislemeyle canlandırılmış yüzey. Lükens Dresuar.

Bu listede "ceviz" bir renk tonudur, ağaç türü değildir: Elvin TV Sehpası ladin ağacından üretilmiş, patina yöntemiyle ceviz tonunda renklendirilmiştir. Ağaç türleri ve masif yapı masif mobilya nedir yazısında ayrıntılı anlatılıyor.

Su bazlı boya ne demek, patinayı etkiler mi?

Su bazlı boya, taşıyıcı olarak büyük ölçüde su kullanan boyadır; tinerle inceltilen solvent bazlı boyalara göre daha az uçucu organik bileşik içerir ve uygulamada genellikle daha az koku yayar. Patina tekniği her iki boya türüyle de uygulanabilir; görünümü belirleyen, boyanın türünden çok katların sırası ve silme işçiliğidir.

İmhotep'te su bazlı, insan sağlığına duyarlı boyalar kullanıyoruz. Ürün açıklamalarında bu bilgi örneğin Şato Berjer ve Venedik Karyola'da yer alır; Şato koltuk modellerinin açıklamalarında da su bazlı yüzeyden söz edilir.

Patinalı ve eskitme mobilyanın bakımı

Patinalı ve eskitme yüzeyler kuru ya da hafif nemli, yumuşak bir bezle temizlenir; aşındırıcı ve çözücülü ürünler üst katı açıp patinayı silebilir.

• Tozu kuru, yumuşak ve tüy bırakmayan bir bezle, damar yönünde alın.
• Lekeyi hafif nemli bezle silin ve hemen kurulayın; suyu üstünde bırakmayın.
• Amonyaklı cam temizleyicisi, çamaşır suyu, alkol, aseton, tiner ve ovma tozu kullanmayın; sert sünger ve bulaşık telinden kaçının.
• Sıcak kap ve ıslak bardak için altlık kullanın; uzun süre doğrudan güneş alan yüzeylerde tonlar zamanla solabilir ya da değişebilir.

Kenarlardaki aşınmış görünüm ve ton farkları tasarımın parçasıdır; bunları kusur sanıp rötuşlamaya çalışmayın. Ürününüz için özel bir bakım önerisi verildiyse onu esas alın.

Kısaca: patinalı bir mobilyaya bakarken

Patina, eskitme ve sisleme bir mobilyanın karakterini belirleyen yüzey işlemleridir; ağaç türünü ya da sağlamlığı anlatmazlar. Bir ürünü incelerken önce hangi bölümde hangi işlemin yapıldığına (gövde ve tabla farklı tonda olabilir), sonra koruyucu katın mat mı parlak mı olduğuna, son olarak da rengin gün ışığında nasıl göründüğüne dikkat edin. Patinanın bir stilin parçası olarak nasıl kullanıldığını country tarzı mobilya yazısında bulabilirsiniz; aynı işlemler klasik mobilyada da sık görülür.

Patinada renk ve doku ekranda tam anlaşılmaz; en doğrusu yakından görmektir. Siteler'deki showroomumuz (Karacakaya Cad. No:141/A) hafta içi 08:00–19:00, cumartesi 09:00–18:00 saatleri arasında açık; renk ve bakım sorularınız için 0 312 351 03 32'den de bize ulaşabilirsiniz. Şato Konsol ve Elvin TV Sehpası gibi modellerde farklı ahşap renk seçenekleri de var.

Sık sorulan sorular

Patina boya nasıl yapılır?

Atölyede çoğunlukla beş adımda yapılır: ahşap hazırlanır, ana tonu veren zemin rengi sürülür, daha koyu ve yarı saydam bir ara kat uygulanır, bu kat silinir ya da kenarlar hafifçe aşındırılır, en sonda koruyucu vernik veya cila atılır. Telleme ve kurt yolu gibi doku işlemleri ise genellikle boyadan önce yapılır; kat sayısı ve süre atölyeye göre değişir.

Masif eskitme mobilya ne demek?

Masif ağaçtan üretilmiş ve yüzeyi eskitme ya da eskitilmiş patinayla bitirilmiş mobilyadır. Masif sözcüğü parçanın malzemesini, eskitme ise görünümünü anlatır; ikisi ayrı bilgilerdir. Eskitme ve patina MDF bölümleri olan parçalara da uygulanabilir; Academy Kitaplık bunun bir örneğidir. Bu yüzden ürün açıklamasında ağaç türünü ve yüzey işlemini ayrı ayrı okuyun.

Eskitme mobilya nasıl parlatılır?

Çoğu zaman kuru ve yumuşak bir bezle tozunu alıp hafifçe ovmak yeterlidir; eskitme ve patinalı yüzeyler genellikle mat ya da yarı mat bitirilir ve bu donukluk tasarımın parçasıdır. Yüzey belirgin biçimde donuklaştıysa silikonsuz bir mobilya bakım ürününü önce görünmeyen bir köşede deneyin, sonra ince bir kat sürüp yumuşak bezle silin. Ovma pastası ve aşındırıcı cilalar eskitme izlerini silebilir.

Patinalı mobilya nasıl temizlenir?

Kuru ya da hafif nemli, yumuşak ve tüy bırakmayan bir bez yeterlidir; nemli bezden sonra yüzeyi hemen kurulayın. Çözücülü ve aşındırıcı temizleyiciler (amonyak, alkol, aseton, tiner, çamaşır suyu, ovma tozu) patinanın üst katını açabilir; sert sünger ve bulaşık teli de çizik bırakır.

Ahşap patina ile metal patina aynı şey mi?

Hayır, adları ortak ama oluşumları farklıdır. Bakır, pirinç ya da bronz hava ve nemle tepkimeye girdikçe yüzeyinde yeşilimsi veya kahverengi bir tabaka oluşur; metal patina budur ve kimyasal işlemle bilerek de oluşturulabilir. Ahşap mobilyadaki patina ise boya ve cila katlarıyla elde edilen bir yüzey işlemidir. Mobilyada metal patinayı en çok oksitli kulp ve aksesuarlarda görürsünüz.